Làm thế nào để lập kế hoạch nghề nghiệp cho bản thân?

Một cá nhân được giáo dục hướng nghiệp đúng và có lộ trình phát triển nghề nghiệp phù hợp, sẽ hiểu rất rõ về bản thân mình và hệ thống xung quanh mình, có khả năng lập và hiện thực hóa các kế hoạch học tập và nghề nghiệp phù hợp với chính mình. Kết quả cuối cùng của quá trình này chính là sự thăng hoa trong sự nghiệp, bao gồm việc cá nhân cảm thấy hài lòng với công việc, mức thu nhập; có niềm đam mê và động lực trong công việc.

Với các bạn học sinh/sinh viên, việc được tiếp cận giáo dục hướng nghiệp đúng là vô cùng quan trọng, đặc biệt là việc lập kế hoạch nghề nghiệp trong giai đoạn sắp tới. Trong bài viết này, Edutas giới thiệu đến các bạn một lý thuyết hướng nghiệp có tên là LÝ THUYẾT MÔ HÌNH LẬP KẾ HOẠCH NGHỀ của McCowan. Lý thuyết này chỉ ra 3 bước tìm hiểu và 4 bước hành động để các cá nhân có một kế hoạch nghề nghiệp phù hợp.

Dưới đây là nội dung chi tiết của Lý thuyết này:

03 BƯỚC TÌM HIỂU

Bước 01: Tìm hiểu bản thân

Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất trước khi đưa ra các quyết định nghề nghiệp.

Ở bước này, cá nhân tìm hiểu bản thân mình qua việc xác định: sở thích, cá tính, giá trị, năng lực học tập, khả năng qua nhiều hình thức như: xem xét kết quả học tập, các bài trắc nghiệm hướng nghiệp, trắc nghiệm tính cách, giá trị nghề nghiệp, tham gia các hoạt động ngoại khoá, các khoá thực tập ngắn hạn, tự trả lời câu hỏi về bản thân…

Bước 02: Tìm hiểu thế giới nghề nghiệp

Tìm hiểu về thế giới nghề nghiệp chính là tìm hiểu về nhu cầu sử dụng lao động, những ngành nghề có tiềm năng phát triển, các yêu cầu của ngành nghề, nhu cầu nhân lực trong tương lai không chỉ ở địa phương mà còn ở quốc gia, quốc tế.

Khi hiểu rất rõ về thế giới nghề nghiệp, người học xong ngành nghề có nhiều cơ hội việc làm hoặc tự tạo việc làm cho bản thân.

Bước 03: Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn ngành học, chọn trường học và chọn nghề

Ngoài các yếu tố chủ quan của cá nhân, mỗi lựa chọn nghề nghiệp luôn gắn liền với các yếu tố khách quan như hoàn cảnh gia đình, kỳ vọng của cha mẹ, lời khuyên từ bạn bè, thông tin từ báo đài, mạng xã hội, thị trường lao động… Do đó, trong giai đoạn này, cá nhân cần nhận biết về các yếu tố tác động này, các chiều hướng tác động của chúng để đưa ra quyết định phù hợp với bản thân.

 

04 BƯỚC HÀNH ĐỘNG

Bước 01: Xác định mục tiêu nghề nghiệp

Mục tiêu nghề nghiệp chính là đích đến trong tương lai cho sự nghiệp của mỗi cá nhân.

Mục tiêu nghề nghiệp bao gồm mục tiêu dài hạn và mục tiêu ngắn hạn. Mục tiêu dài hạn là công việc mong muốn trong tương lai (có thể trong 10 năm, 20 năm tới). Mục tiêu ngắn hạn chính là từng bước đi nhỏ trong quá trình đạt được mục tiêu dài hạn. Đó là ngành nghề chọn học, cơ sở đào tạo, các điều kiện ngành nghề bắt buộc hoặc cần có.

Mục tiêu nghề nghiệp cần phải thoả mãn các điều kiện như phù hợp với sở thích, năng lực học tập, khả năng, cá tính và giá trị nghề nghiệp (như trong bước 01, mục A đã xác định), phù hợp với nhu cầu sử dụng lao động (như trong bước 02, muc A đã xác định) và phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện kinh tế gia đình.

Bước 02: Ra quyết định nghề nghiệp

Cá nhân ra quyết định ngành học, nghề học dựa trên các cơ sở thông tin đã tìm hiểu.

Bước 03: Thực hiện quyết định nghề nghiệp

Ở bước này, đối với học sinh THPT, các em chuẩn bị những bước cần thiết như: Chuẩn bị làm hồ sơ thi vào trường đã chọn; Nỗ lực học tập để thi đầu vào; Chuẩn bị vào học tại trường đại học, cao đẳng, trung cấp nghề hay trường nghề đã đăng kí theo học (cũng có thể là chuẩn bị tốt tâm thế, kế hoạch để sẵn sàng đi lao động nếu như không có khả năng đi học tiếp sau khi tốt nghiệp THCS hoặc THPT)

Đối với cá nhân là sinh viên, thực hiện quyết định nghề nghiệp bằng cách tham gia các khoá thực tập ngắn hạn, tham gia các câu lạc bộ và các hoạt động ngoại khoá liên quan đế ngành nghề đang theo học.

Bước 04: Xem lại/ Chiêm nghiệm

Đây là bước mà mỗi cá nhân phản hồi lại mọi việc diễn ra trong quá khứ.

Sau một khoảng thời gian tham gia hoạt động nghề nghiệp, trải nghiệm và học tập, cá nhân xem xét đến quyết định nghề nghiệp có phù hợp với bản thân không, có đúng hướng như mục tiêu đã đặt ra không. Từ đó định hướng cho các bước tiếp theo để đạt được mục tiêu nghề nghiệp.

Một điều quan trọng trong LÝ THUYẾT MÔ HÌNH LẬP KẾ HOẠCH NGHỀ đó là không nên ảo tưởng hay mơ mộng xa vời thực tế, không phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện kinh tế của gia đình.

Chúc cho hành trình hướng nghiệp và phát triển sự nghiệp của các em thuận lợi và bình an!

Nếu các em vẫn còn băn khoăn trong việc lựa chọn ngành học, nghề học, liên hệ Edutas để được hướng dẫn.

Hotline 0866 415 568 

Tài liệu tham khảo:

1/ Colin McCowan OAM, Malcolm McKenzie và Mansi Shah. (2020) Dẫn nhập về Giáo dục hướng nghiệp và phát triển nghề nghiệp. Bảo Khanh, Lê Khương, Phương Uyên dịch, Phoenix Ho hiệu đính.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

X